Маркетингийн шалгалтууд

Маркетингийн улсын шалгалт дээр сууж байхдаа ингэж бодлоо. Оюутнууд цуглуулсан 120 кредитээ хамгаалж 100 асуултад бэлдэж билет сугалаад 3 асуултад хариулж байна. Олонх нь бэлтгэл тааруухан шинжтэй сэдвүүдийг хамгийн сайн мэдэх сэдэв болгож ярих хандлагатай. Урьд шөнө нилээ суусан янзтай нүд нь улайж, арьс нь тослогжиж гялалзана. Ухаалаг утсаа орчин үеийн шифигээр ашиглахыг оролдоно. Сэдвээ мартвал нүд нь бүтээлч тархинаасаа хайлт хийж байгааг илтгэнэ. Өөрөөр хэлбэл зохиож ярихыг оролдоно гэсэн үг. 20 минутын дотор онол зохионо, эрдэмтдийн бүтээлийг өөрийн саналаар хачирлана. Мундаг оюутнууд, мунхаг нөхдүүд бас өдрийн од мэт гарч ирнэ. Хамгийн ихээр хүлээн зөвшөөрөгддөг стандарт тархалт шалгалтын үед мөн ажиглагдана. Гурван ‘А’, гурван ‘F’, таван ‘B’, таван ‘D’, хамгийн олон буюу арван ‘C’ үнэлгээг авна. Багш нар хүний амьдрал гэдэг нэрээр оюутнуудыг өрөвдөнө, оюутнууд ганцхан удаа юм чинь гээд багш нараа хуурахыг хичээнэ.

Хуулж байгаа болон хуулахыг хичээж байгааг самбар дээр зогсоод харж үзээгүй болохоор шалгалтын үед самбар дээр ‘Хуулах гэдэг нэг  их муухай биш харин хүн хуурах л муухай, Хүнээс тусламж авах сайхан харин хүнээс долоон доор гэдгээ мэдрэх нэг их сайхан биш’ гэж бичээд ч нэмэргүй байдаг байх.

Нэг удаагийн шалгалт ингээд өнгөрнө. Шалгалтын ширээ гэж дайллаганы ширээ мэт болж хоолны үнэр шалгалтын сэдвийг хачирлаж, билетийн асуулгыг тосолно. Гэвч маркетингийн менежер болохыг зорьж сурсан нь үнэн юм бол, хийж бүтээе гэж бодож байгаа бол маркетингийн жинхэнэ шалгалтад л бэлтгэх хэрэгтэйсэн дээ.

Маркетингийн мэргэжилтэн болсон өдрөөс эхлэн алхам тутамд шалгалтууд авч эхэлнэ. Та ямар сэдвээр диплом бичсэн, шалтгаанд ямар билет сугалснаас үл хамааран шууд асууж эхэлнэ. Дипломыг чинь үзэж чамайг ажилд авсан дарга чинь байлцаж бизнесийн амьдрал чамаас шүүлгэ авна.

№1 Билет: Хувь хүний маркетинг

Чи ноёны бөх биш юм бол хичээхээс өөр аргагүй. Сурч байхдаа, төгсөхдөө, өөрийнхөө байр суурийг олон олтлоо хичээх л хэрэгтэй. Чи өөрийнхөө хамгийн хурднаар гүйж байгаа хүнтэй зүйрлэ. Хажуугаар чинь чамаас долоон доор нөхдүүд аавынхаа нэрээр, авилгалын буянаар, урдаас нь татах, араас нь түлхэх олон шалтгаанаар хурдтай өнгөрөх болно. Гэхдээ энэ богино хугацааны амжилт гэдэгт итгэ. /хувь хүний маркетинг/

Сургуулиа төгссөний дараа хамгийн эхний шалгалт бол бизнесийн харилцаа байх болно. Чи ажлын ярилцлага, шалгалт өгч, тандаж өгсөн даалгавруудыг хийж эхэлнэ. Өөрийгөө танилцуулах, анхны сэтгэгдэл төрүүлэх, албан бичиг боловсруулах, захидал, CV, өргөдөл бичихээс эхлээд шалгалтын асуултууд мундахгүй. Хэр дүн авах нь чи яг чадаж байгаа эсэхээс л хамаарна. Оюутан байхад нэг багш маань цавуутай хавтсыг чинь үзэж та нарыг ажилд авах газар байхгүй гэж хэлсэн нь тухайн үед утгагүй санагдсан бол өнөөдрөөс харахад онч мэргэн үг байжээ гэж бодож байна.

№2 Билет: Маркетингийн менежмент

Ажил хийж эхлэх эхний өдөрт чамаас энэ билетийн асуултыг асуухгүй байх, магадгүй хэзээ ч асуухгүй ч байж магад. Чи хуучин хийдэг байсанг нь хийж, хэлж өгсөнг гүйцэтгээд нөгөө онол үнэндээ надад туслахгүй нь гэж бодож ч болох юм. Гэвч энэ билетийн асуулт маш чухал үүрэгтэй. Хэрвээ чи өөрөө санаачлаг гарган маркетинг менежментийн нүдээр харж асуудал дэвшүүлэхгүй бол байдаг зүйл байдгаараа өнгөрнө. Энэ билетийн асуултад унах, амжилттай хариулах нь таны үнэ цэнэтэй шууд холбоотой. Та сайн даргатай байгаад сайн гүйцэтгэж сайн маркетер болж болох ч шилдэг маркетер болж чадахгүй. Тахиануудтай хамт гаргасан замаар гүйлдэх үү, шонхор болж дээгүүр дүүлэх үү? гэж асуусантай адил шалгалт тийм агуулгатай байна.

Бүтээлч хурал

Уламжлалт хурал: Ажлын хэсгүүд санал бүхий илтгэл тавина. Эхлээд дарга нар санаагаа хэлнэ. Зарим нэг нөхдүүд санал нэгтэйгээ илэрхийлнэ. Шинэлэг санаа, шүүмжтэй асуудлууд мэр сэр орно. Нэг хоёр аргументыг олон янзаар тайлбарлана. Хүмүүс дуустал нь сонсож яг залгуулаад санаагаа хэлэхийг хичээж сонсох биш эхлэх гэж хичээж сууна. Цаг сунжирсан гэдгийг мэдээд асуудлыг хурдан шийдэх гэж оролдоно. Ам цангана, гэдэс дуугарна, бөгс чилнэ. Тэгээд хойшлуулна, дахин судлуулна эсвэл шууд шийднэ. Хурлын дараа хоолон дээр ямар тэнэг шийдвэр вэ гэдэг тухай ярина.

Яг үнэндээ ийм хурлыг олон хүн мэднэ байх.

Бүтээлч хурал: Хүмүүс бүгд гэрийн даалгавартай ирнэ. Хурал эхлэхийн өмнө 10 минут гаргаж өгнө. Хурлын өрөөнд бүгд зэрэг орж ирээд болж өгвөл тойрог хэлбэрээр суухыг хичээнэ. Хүн бүрд цагаан цаас өгнө. Санал хүсэлтүүдээ бичнэ. Хурал дээр 2 хүнээс бүрдсэн багууд үүснэ. Саналуудаасаа шигшээд баг бүр дундаасаа 3 санал гаргана. Саналууд ерөнхийдөө шийдлүүд байна. Баг бүрийн 3 шийдэл самбар дээр бичигдэнэ. Шийдэл тус бүрийн талаар хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ. Ажлыг яаж хамгийн муу явуулах талаар bad list гаргана. Сайхан шийдлүүдээ сөрөг талд алдахгүй байхад хэрхэн анхаарахаа тодорхойлно. Санал хураана. Ажлын дараалал тодорхойлж ажлын хэсгүүд гарна. Цаг ямар хурдан өнгөрөөв гэнэ. Хоолон дээр хурал дээр ярьсан хөгжилтэй агшинг дурсана. Дараагийн хурал дээр олон хуучин сонин, сэтгүүл, хайчилбар, будгийн харандаагаар юу хийх гэж байгаа юм болоо гэж бодно.

Яг өнөөдөр ийм хурал хийлээ. Саналууд их гарч бүтээлч байдал сэргэв.

Үйлчилгээний маркетинг: Инээмсэглэл зарна

Инээмсэглэл бол гайхалтай зүйл. Гэхдээ энэ гайхалтай зүйлийг бид бидний төрөлх зүйл гэдгээс илүүтэй болзолт рефлекс хэлбэрээр ойлгох нь алдаа болдог. Үйлчлүүлэгч орж ирээд тань руу харахад та заавал инээмсэглэх ёстой гэж бодоод хичээвэл сайн болж өгөхгүй байх болов уу. Яагаад гэвэл чин сэтгэлийн инээмсэглэлийг бодлыг удирддаг зүүн тархи бүтээж чадахгүй.  Харин та эсрэгээрээ тэр хүн рүү хараад танд би юугаар туслах вэ? гэж чин сэтгэлээсээ хүсвэл нүүрэнд тань дулаахан инээмсэглэл өөрийн эрхгүй тодорно. Та харин тухайн инээмсэглэлээ бүү хориглоорой. Хамт сууж байгаа бие биенийгээ огт танихгүй хүмүүсийг зүгээр нэг нэгэн рүүгээ харахыг хүсэхэд бүгдийнх нүүрэнд инээмсэглэл тодордог байна. Инээмсэглэл бол төрөлх шинж чанар юм.

Бизнесийн хэл нь бүртгэл тооцоо

Бизнесийн салбарын эрдэмтэд

Салбарууд өөрийн хөгжлийн шатаар явж дараа дараагийн үе нь өмнөх оролт амжилтаар сууриа хийдэг. Бизнесийн салбарыг судлахыг хүсвэл гол төлөөлөгчид болон тэдний бүтээлтэй танилцах нь зүйн юм.

Бизнесийн удирдлагын салбарыг өнөөгийн хөгжилд хүргэхэд дараах хүмүүс чухал хувь нэмэр оруулсан байдаг. Бизнесийн удирдлагын салбарын зарим нэг төлөөлөгчид:

• Игор Ансоф: Бизнест стратегийн менежментийн суурь загварыг гаргахад үнэтэй хувь нэмэр оруулсан бөгөөд багийн нэгдмэл байдал, хүлээлт болон гүйцэтгэлийн хоорондын зөрүүний загварыг боловсруулсан юм. Түүний голлох бүтээл нь: Корпорацийн стратеги
• Петер Дракер: Менежментийн голлох зарчимуудыг боловсронгуй болгосон бөгөөд ажилчид болон мэдлэгийг удирдах талаар олон санал санаачлага гаргаж байсан. Түүний голлох бүтээл нь: Менежментийн практик
• Фридрик Тайлер: Маш олон нээлт, патентын эзэн тэрээр бизнес эрхлэнэ гэдэг бол нарийн төлөвлөсөн, хяналт бүхий үйл ажиллагаа гэж тодорхойлж шинжлэх ухааны менежментийг санааг үндэслэсэн. Түүний голлох бүтээл нь: Шинжлэх ухааны менежмент

Үүлэн дээрх бүтээгдэхүүн

Бид маркетингд бүтээгдэхүүн гэж эхний Пи /Product/ байдгийг мэднэ. Маркетерууд бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээ ямар хэлбэртэй хэрхэн гаргах, дагалдах бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хэрхэн шийдэх, ямар онцлоготой байх талаар төлөвлөгөө боловсруулж бүтээгдэхүүнээ зах зээлд гаргадаг. Гэхдээ цэвэр маркетингийн бүтээгдэхүүн хэрхэн хийх талаар мэлээлэл дээрх зүйл бичигдсэн Монгол номон дээр харамсалтай нь байдаггүй.

Утсан хүүхэлдэй ба муухай маркетинг

Бүдүүн ногоон утсаар таныг нэг зүйлийг мөрөөдүүлж болно эсвэл урт цэнхэр утсаар таныг хөтлөн дэлгүүрт аваачиж, улаан мяндсан утсаар таныг дэлгүүрийн лангуун дундуур чирч, нүдийг чинь нэг зүйлд чиглүүлэн, хүслийг төрүүлж эцэст нь гараас чинь уясан бөх гэх чинь цагаан утсаар таны халаасыг танаар ухуулж мөнгийг чинь худалдагчид өгч байна гэвэл итгэх үү. Бид мэдэхгүй зүйлээ ойлгодоггүй гэдэг бол үнэн.

Үндэсний үйлдвэрлэлийн хөгжилд маркетингийн гүйцэтгэх үүрэг

Мэдээж үндэсний үйлдвэрлэл Монгол орны ирээдүйн хөгжил дэвшлийн үндэс суурь болох нь гарцаагүй. Тэгвэл үндэсний үйлдвэрлэлийг ирээдүйд хөгжүүлэх хөшүүрэг нь маркетинг юм.

Гэхдээ хэн ч сэтгэлийн хөдлөлөөр ямар ч зүйлсийг чухалчилж чадах учир үндэсний үйлдвэрлэлийн хөгжилд маркетинг чухал үүрэг гүйцэтгэх болно гэсэн парадокс-д үнэлэлт өгөх асуултанд хариулт өгье.

- Яагаад маркетинг хамгийн чухал үүргийг үндэсний үйлдвэрлэлд гүйцэтгэх вэ?

Хайрлуулахын тулд маркетинг хэрэгтэй

Манай багш анх надад маркетинг заахдаа өөрийнхөө тэжээдэг “Нико” гэдэг муурын тухай ярьж өгч байсан юм. Багш маань муурандаа яагаад тийм их хайртайгаа их сонин тайлбарласан нь одоог хүртэл санаанаас гардаггүй шүү.

Эхэндээ багш муурнаас айдаг байсан гэдэг. Тэгээд тэжээх нь битгий хэл ойртож ч чаддаггүй байсан нь аажмаар өөрчлөгдсөн гэсэн. Мууранд олон сонирхолтой шинжүүд байсан нь анхаарлыг нь татаж эхэлсэн байлаа.

Аливаа ямар нэгэн зүйл өөрийн гэсэн USP буюу онцгой зарагдах шинжтэй байх хэрэгтэй байдаг. Өөрөөр хэлбэл бусдаас ялгарах нэг ч гэсэн онцгой шинж чанартай байж зах зээл дээр зарагддаг гэсэн үг юм. Үүнийг маркетерүүд ялгарал гэж нэрэлдэг.

Багш маань урьд нь нохой, тоть, усан гахай, зараа гээд олон амьтан тэжээж байсан бөгөөд тэдгээр амьтдыг хэрхэн тэжээх талаар олон хүнд зөвлөх хэмжээнд хүрч тэр тал дээр мэргэжилтэн болсон байлаа.